مقاله حقوقی · عمومی · 4 دقیقه مطالعه · 29 ژوئن 2026
رسانه تفاوت میآفریند: امارات چگونه قدرت نرم را از نو تعریف میکند
تهیهشده توسط: Amira Saqer Advocates and Legal Consultants – راهنمای حقوقی شما
مقدمه
رسانه در امارات متحده عربی یکی از مهمترین ستونهایی است که پیشرفت و ترقی کشور بر آن استوار است. از زمان تأسیس اتحادیه، رهبری خردمند توجه ویژهای به نقش رسانه در شکلدادن به آگاهی اجتماعی، گسترش ارزشهای مدارا و تقویت هویت ملی داشته است. با تحول عظیم فناورانه و دیجیتال، رسانه اماراتی اکنون نهتنها بر افکار عمومی داخلی، بلکه بر تصویر بینالمللی کشور نیز تأثیر مستقیم دارد.
نخست: تحول رسانه اماراتی
رسانه در امارات مراحل سریعی از تحول را پشت سر گذاشته است؛ از روزنامههای چاپی مانند الاتحاد و الخلیج تا پلتفرمهای دیجیتال و شبکههای ماهوارهای جهانی مانند اسکای نیوز عربی و دبی مدیا. نهادهای رسمی نقشی محوری در ساماندهی بخش رسانه و توسعه قوانینی داشتهاند که آزادی بیان مسئولانه و سازگار با ارزشهای جامعه اماراتی را تضمین میکند.
امروزه نظارت بر این بخش بر عهده نهادهای نوینی مانند شورای رسانه امارات و وزارت فرهنگ و جوانان است که با مراجع نظارتی هر امیرنشین همکاری میکنند.
دوم: چارچوب حقوقی رسانه در امارات
امارات نظام حقوقی یکپارچهای را برای تنظیم رابطه میان آزادی رسانه و مسئولیت قانونی اتخاذ کرده است. مهمترین قوانین حاکم عبارتاند از:
فرمانقانون فدرال شماره (34) سال 2021 درباره مبارزه با شایعات و جرایم سایبری، که هدف آن مهار انتشار اخبار نادرست از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی است. این قانون هر کسی را که اقدامات زیر را انجام دهد مجازات میکند:
- شایعات یا اخبار نادرست را از طریق پلتفرمهای رسانهای منتشر یا ترویج کند؛
- محتوایی پخش کند که به اعتبار دولت یا نمادهای ملی آن آسیب برساند؛
- از اینترنت برای اخاذی، افترا یا تحریک به نفرت استفاده کند.
مجازاتها از حبس تا جزای نقدی تا سقف 500,000 درهم یا بیشتر متغیر است و امکان مسدودسازی وبسایت یا حساب الکترونیکی مورد استفاده در جرم نیز وجود دارد.
قانون فدرال شماره (15) سال 1980 درباره مطبوعات و نشر، که مبنای تاریخی کار روزنامهنگاری را تشکیل میداد، پیش از آنکه چارچوب حقوقی از طریق مصوبات جدیدتری که زیر نظر شورای رسانه امارات و دفتر ملی رسانه است بهروزرسانی شود.
دولت از طریق این قوانین میکوشد میان آزادی بیان و حمایت از منافع ملی توازن برقرار کند، در چارچوب چشمانداز «ما امارات 2031» که بر توسعه گفتمان رسانهای و گسترش دامنه قدرت نرم امارات در سطح جهانی تمرکز دارد.
سوم: نقش رسانه در ساختن تصویر بینالمللی امارات
رسانه اماراتی توانایی خود را در انتقال تصویری متمدنانه و انسانی از کشور نشان داده است، بهویژه در زمینههای مدارا، توانمندسازی زنان، نوآوری و فضا. از طریق خبرگزاری امارات (وام)، دستاوردهای کشور به زبانهای متعدد به جهان منتقل میشود و جایگاه امارات را در عرصه منطقهای و جهانی تثبیت میکند. از برجستهترین ابتکارات ملی مورد حمایت رسانهها:
- مأموریت مریخ امارات – کاوشگر امید.
- اکسپو 2020 دبی.
- سال پایداری 2023.
چهارم: رسانه بهعنوان ابزاری برای آگاهی اجتماعی
تأثیر رسانه اماراتی به حوزههای بسیاری گسترش مییابد، از جمله:
- گسترش فرهنگ حقوقی با همکاری وزارت دادگستری؛
- ترویج آگاهی بهداشتی از طریق کارزارهایی که با وزارت بهداشت و پیشگیری هماهنگ میشوند؛
- مقابله با شایعات از طریق پلتفرمهای رسمی مانند حسابهای دولت در X (توییتر) و درگاه دولتی U.AE.
بدین ترتیب، رسانه اماراتی به شریکی فعال در توسعه پایدار تبدیل شده است و نه صرفاً ابزاری برای انتقال اخبار.
پنجم: رسانههای نوین و تحول دیجیتال
سالهای اخیر شاهد تحولی آشکار در ماهیت رسانه اماراتی با گسترش رسانههای دیجیتال و پلتفرمهای شبکههای اجتماعی بوده است. دولت رویکردی مبتنی بر موارد زیر اتخاذ میکند:
- نوآوری در محتوای رسانهای با بهرهگیری از هوش مصنوعی؛
- تقویت اعتبار اخبار از طریق پلتفرمهای رسمی؛
- حمایت از تولیدکنندگان محتوای اماراتی و تشویق آنان به پایبندی به استانداردهای حرفهای.
دولت همچنین ابتکاراتی مانند راهبرد ملی هوش مصنوعی 2031 را راهاندازی کرده است که در زمینههای تحلیل خودکار محتوا و مبارزه با اطلاعات نادرست رسانهای با رسانه همپوشانی دارد.
ششم: تأثیر اقتصادی و اجتماعی رسانه
رسانه در امارات به صنعتی اقتصادی و یکپارچه تبدیل شده است که از طریق شهرهای رسانهای بزرگی مانند شهر رسانهای دبی و twofour54 ابوظبی در تولید ناخالص داخلی سهم دارد. این شهرها محیطی خلاق فراهم میکنند که استعدادهای رسانهای را از سراسر جهان جذب میکند و امارات را به مرکزی منطقهای برای صنعت رسانه و سرگرمی تبدیل کرده است.
نتیجهگیری
تأثیر رسانه در امارات از نقش سنتی آن فراتر رفته و به قدرتی نرم تبدیل شده است که از توسعه ملی پشتیبانی میکند و تصویر کشور را در سطح جهانی ارتقا میدهد. با ادامه توسعه قوانین و زیرساختهای دیجیتال، رسانه اماراتی جایگاه خود را بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای ایجاد آگاهی و مسئولیت ملی در قرن بیستویکم تثبیت میکند.
درباره نویسنده: احمد صابر – مشاور حقوقی و پژوهشگر دکتری حقوق تجاری در امارات.
